ลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีประกอบด้วยอีวานจำนวน 99 แห่งบนทั้งสี่ด้าน มีประตูทางเข้าหลัก 5 แห่ง และกลุ่มอาคารกับโบราณสถานอันทรงคุณค่า บทความนี้นำเสนออย่างครบถ้วนเกี่ยวกับลักษณะทางสถาปัตยกรรม หน้าที่การใช้งาน และสิ่งก่อสร้างที่มีชื่อเสียงภายในลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี
ลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีมีรูปทรงเกือบเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส และโอบล้อมฮะรัมอาละวีอันศักดิ์สิทธิ์จากสามด้าน ได้แก่ ด้านเหนือ ด้านใต้ และด้านตะวันออก มีพื้นที่ประมาณ 4,219 ตารางเมตร ในอดีตทางด้านตะวันตกของลานมีทางเดินที่มีหลังคาคลุม ซึ่งเชื่อมระหว่างด้านเหนือและด้านใต้ของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี แต่หลังจากถูกรื้อออกและรวมเข้ากับโครงการก่อสร้างแนวระเบียงอบูฏอลิบ ปัจจุบันด้านตะวันตกของฮะรัมอันศักดิ์สิทธิ์จึงอยู่ติดกับลานท่านหญิงฟาฏิมะฮ์ อัซซะฮ์รออ์ (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน)
กำแพงโดยรอบของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีสร้างด้วยอิฐและมีขนาดใหญ่มาก โดยมีความสูงประมาณ 12 เมตร ลานศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้มีประตูหลัก 5 แห่ง ความยาวของด้านตะวันออกและตะวันตกแต่ละด้านจากภายในอยู่ที่ประมาณ 85 เมตร ส่วนด้านเหนือและด้านใต้อยู่ที่ประมาณ 77 เมตร
พื้นผิวภายนอกของกำแพงปกคลุมด้วยอิฐแกะสลัก ซึ่งประดับด้วยลวดลายเรขาคณิต เครื่องตกแต่ง และจารึกพระนามของอัลลอฮ์ ท่านศาสนทูตผู้ทรงเกียรติ (ขอพรและสันติจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่านและครอบครัวของท่าน) และท่านอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ด้วยกระเบื้องโมเสกเคลือบ
โครงสร้างกำแพงลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีประกอบด้วยสองชั้น โดยจัดวางอย่างสมมาตรและประกอบด้วยห้องที่มีหลังคาโดม ภายในกึ่งกลางของแต่ละห้องมีประตูไม้ และเหนือประตูมีหน้าต่างไม้รูปโค้ง ด้านหน้าของแต่ละห้องมีอีวานที่สร้างด้วยซุ้มโค้งแหลม
อีวานขนาดเล็กเหล่านี้มีขนาดใกล้เคียงกัน โดยแต่ละแห่งมีความสูงประมาณ 5 เมตร กว้าง 4 เมตร และลึก 2.25 เมตร บริเวณมุมของอีวานมีการใช้มุมกระเบื้องเคลือบเป็นองค์ประกอบสำคัญของการตกแต่ง
ในชั้นล่าง พื้นผิวด้านหน้าของอีวานส่วนใหญ่ตกแต่งด้วยงานก่ออิฐ ส่วนชั้นบน พื้นผิวด้านหน้าของอีวานถูกปกคลุมทั้งหมดด้วยกระเบื้องโมเสกเคลือบ อีวานชั้นบนแต่ละแห่งมีราวไม้ (มะฮ์ญัร) พร้อมซี่โลหะล้อมรอบ และเหนือขึ้นไปมีแถบกระเบื้องกว้างซึ่งจารึกซูเราะฮ์สมบูรณ์จากอัลกุรอานด้วยอักษรษุลุษ
อีวานขนาดใหญ่ของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี
อีวานขนาดใหญ่ของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีมีลักษณะเฉพาะดังนี้:
อีวานใหญ่ทางเหนือ (อีวานยะซะดี หรืออีวานมัสยิดอิมรอน บิน ชาฮีน) และอีวานใหญ่ทางใต้ (อีวานฮับบูบี) ต่างมีความสูง ณ จุดสูงสุดของส่วนโค้ง 11.50 เมตร และมีความกว้างประมาณ 6.75 เมตร
อีวานใหญ่ทางตะวันออก (อีวานบาบอัสซาอะฮ์) มีความสูงประมาณ 11.50 เมตร และกว้าง 3.30 เมตร กรอบซุ้มโค้งประดับด้วยกระเบื้องสีฟ้าคราม 3 แถว และเหนือประตูมีห้องซึ่งมีหน้าต่างไม้ทั้งสองด้าน โดยบนหลังคามีหอนาฬิกาตั้งอยู่
อีวานใหญ่ทางเหนือและทางใต้มีขนาดและความสูงเทียบเท่ากับอีวานบาบอัสซาอะฮ์ และทั้งสามแห่งหันเข้าสู่ฮะรัมอันศักดิ์สิทธิ์ ทำให้สามารถมองเห็นซะรีห์อันศักดิ์สิทธิ์จากภายนอกผ่านอีวานเหล่านี้
จำนวนอีวานทั้งหมดของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีคือ 99 แห่ง ได้แก่:
- ด้านเหนือ: อีวานขนาดเล็ก 26 แห่ง และอีวานใหญ่ 1 แห่ง (อีวานยะซะดี)
- ด้านตะวันออก: อีวานขนาดเล็ก 28 แห่ง และอีวานใหญ่ 1 แห่ง (อีวานบาบอัสซาอะฮ์)
- ด้านใต้: อีวานขนาดเล็ก 26 แห่ง และอีวานใหญ่ 1 แห่ง (อีวานฮับบูบี)
- ด้านตะวันตก: อีวานขนาดเล็ก 16 แห่ง
ในอดีต นักศึกษาศาสนาผู้อพยพมายังเมืองนะญัฟเพื่อศึกษาวิชาศาสนา ใช้ห้องชั้นบนของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีเป็นที่พักอาศัย และห้องชั้นล่างใช้เป็นห้องเรียน
หลุมฝังศพของนักวิชาการศาสนาและบุคคลสำคัญในลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี
นักวิชาการศาสนาและบุคคลสำคัญจำนวนมากถูกฝังอยู่ภายในลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีแห่งนี้ เช่น:
เชคมุรตะฎอ อันศอรี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1281), ซัยยิดมุฮัมมัดกาซิม ยะซะดี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1337), เชคมุรตะฎอ อิสฟะฮานี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1365), ซัยยิดอบุลกอซิม คูอี (เสียชีวิต ฮ.ศ. 1413) และวิชาการศาสนากับมัรญะอ์ท่านอื่น ๆ
การขึ้นสู่ชั้นบนทำได้ผ่านบันไดวนจำนวน 5 แห่ง ได้แก่ บันได 2 แห่งทางด้านเหนือ บันได 2 แห่งทางด้านใต้ และบันได 1 แห่งทางด้านตะวันออก บันไดเหล่านี้นำไปสู่ทางเดินแคบ ๆ (กว้างประมาณ 1 เมตร) ที่มีเพดานต่ำ ซึ่งเชื่อมต่อห้องต่าง ๆ ของชั้นบนเข้าด้วยกัน บนผนังของทางเดินนี้มีหน้าต่างเล็ก ๆ เปิดออกสู่ภายนอกของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี
อาคารและจุดสำคัญของลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี
สิ่งก่อสร้างและสถานที่สำคัญที่มีชื่อเสียงภายในลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี ได้แก่:
- อาคารฮะรัมอันศักดิ์สิทธิ์
- หอนาฬิกา
- มัสยิดอัรร็ออ์ซ
- มัสยิดอิมรอน บิน ชาฮีน
- มัสยิดค็อฎรออ์
- โรงเรียนฆ็อรวียะฮ์
- โรงเรียนมิรซาอี ชีรอซี (มุญัดดิด ชีรอซี)
- ดารุชชิฟา
- ลานท่านหญิงฟาฏิมะฮ์ อัซซะฮ์รออ์ (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน)
แหล่งอ้างอิง
เรียบเรียงจากหนังสือ «ประวัติสุสานอาละวีอันศักดิ์สิทธิ์» — “ประวัติสุสานอาละวีอันศักดิ์สิทธิ์”
สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม สามารถอ่านส่วนที่สองของบทความนี้ในหัวข้อ “ทางเข้าลานฮะรอมอันศักดิ์สิทธิ์ของท่านอะมีรุลมุอ์มินีน อะลี (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน)” ได้