นครประวัติศาสตร์แห่งนี้ได้รับความศักดิ์สิทธิ์และสถานะทางศาสนาจากการมีอยู่ของสุสานอันศักดิ์สิทธิ์ของท่านอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์สำคัญที่สุดของเมือง เป็นหัวใจที่เต้นอยู่ของนะญัฟ และเป็นที่พึ่งพิงของหัวใจที่เปี่ยมด้วยความรัก ซึ่งดึงดูดผู้มาเยือนเพื่อซิยาเราะฮ์นับล้านคนจากทั่วโลกในแต่ละปี
อย่างไรก็ตาม การเคลื่อนไหวทางวิชาการในนะญัฟอาจถือได้ว่าเป็นความต่อเนื่องของแนวทางแห่งสำนักกูฟะฮ์ เนื่องจากในช่วงต้นศตวรรษที่ 4 แห่งฮิจเราะฮ์ บรรดานักปราชญ์ชีอะฮ์และนักศึกษาศาสนาผู้แสวงหาความรู้กลุ่มหนึ่งได้อพยพมายังเมืองนี้และทำให้เป็นศูนย์กลางของมัรญิอียะฮ์ทางศาสนา หลังจากนั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคราชวงศ์บูยิด ครอบครัวนักวิชาการจำนวนมากได้เดินทางมายังนะญัฟ และด้วยการสนับสนุนจากรัฐบาลในยุคนั้น เมืองนี้จึงเติบโตอย่างโดดเด่นทั้งในด้านการก่อสร้างและความเจริญ ตลอดจนในด้านวิชาการและวัฒนธรรม
บรรดานักวิชาการผู้ยิ่งใหญ่กลุ่มแรกที่พำนักอยู่ในนะญัฟ
ในปี ฮ.ศ. 296 “ฮุเซน บิน อะห์มัด” ซึ่งเป็นที่รู้จักในนาม “อัลมัสตูร” หรือ “อัลมักตูม” ได้เดินทางมายังนครนะญัฟ อัลอัชรอฟเพื่อซิยาเราะฮ์สุสานอันศักดิ์สิทธิ์ของท่านอะมีรุลมุอ์มินีน อะลี (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) และในการเดินทางครั้งนี้ เขาได้ติดต่อสัมพันธ์กับนักปราชญ์และบุคคลสำคัญทางวิชาการหลายท่าน รวมถึง “อบุลกอซิม ฮุเซน บิน รูห์” และ “อะลี บิน ฟัฎล์”
ไม่นานหลังจากนั้น ในปี ฮ.ศ. 308 “ซัยยิด ชะรีฟุดดีน มุฮัมมัด” ซึ่งเป็นที่รู้จักในนาม “อิบนุ อัสซิดเราะฮ์” ได้ตั้งถิ่นฐานในนะญัฟ เขาได้รับตำแหน่งนะกีบของบรรดานักปราชญ์ และพำนักอยู่ในเมืองนี้จนวาระสุดท้ายของชีวิต โดยครอบครัวของเขาเป็นที่รู้จักในนาม “บนี อัสซิดเราะฮ์”
“เชค อะห์มัด บิน อะลี อันนะญาชี” เขียนไว้ในหนังสือริญาลของตนว่า เขาได้พบ “อิสหาก บิน ฮะซัน บิน บักรอน อุก็อรออี อัตตัมมาร” ที่กูฟะฮ์ และได้ถ่ายทอดหนังสือของอัลกุลัยนีจากเขา เชค ออกอ โบซอร์ก เตหะรอนี ได้อธิบายเพิ่มเติมว่า คำว่า “มุญาวัร” หมายถึงการพำนักอย่างถาวรในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ และสิ่งนี้แสดงว่าเขาพำนักอยู่ในนะญัฟ มิใช่เพียงเดินทางมาในฐานะผู้ซิยาเราะฮ์เท่านั้น
นอกจากนี้ เชคอันนะญาชียังเดินทางมายังนะญัฟในปี ฮ.ศ. 400 และได้พบปะสนทนากับนักปราชญ์กลุ่มหนึ่ง ณ ที่นั้น รวมถึง “เชค อบูนัศร์ ฮิบะตุลลอฮ์ บิน อะห์มัด บิน มุฮัมมัด [อิบนุ บะรีนะฮ์]” และอาจารย์ของเขา “อบูอับดุลลอฮ์ บิน ค็อมรี”
ความรุ่งเรืองและการพัฒนาทางวิชาการของนครนะญัฟ
หลังจากความรุ่งเรืองทางวิชาการของนะญัฟในช่วงปลายศตวรรษที่ 4 แห่งฮิจเราะฮ์ ศูนย์กลางหลักของการศึกษาและอบรมในเมืองนี้ก็คือลานศักดิ์สิทธิ์อาละวี ซึ่งเป็นสถานที่รองรับผู้แสวงหาความรู้และคุณธรรม
ท่านศาสดาผู้ทรงเกียรติ (ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรและสันติแด่ท่านและวงศ์วานของท่าน) ได้กล่าวเกี่ยวกับดวงอาทิตย์อันเจิดจรัสแห่งนครนะญัฟ คือท่านอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ว่า:
“ฉันคือนครแห่งความรู้ และอะลีคือประตูของมัน ดังนั้น ผู้ใดปรารถนาความรู้ ก็จงเข้าสู่ทางประตู”
การเคลื่อนไหวทางวิชาการในนครนะญัฟ อัลอัชรอฟ ได้รับแรงผลักดันอย่างมากจากการอพยพของ “เชค อัฏฏออิฟะฮ์ อบูญะอ์ฟัร มุฮัมมัด บิน ฮะซัน อัฏฏูซี” จากแบกแดดในปี ฮ.ศ. 448 ท่านได้จัดระเบียบระบบการศึกษาของเฮาซะฮ์นะญัฟ และประพันธ์ผลงานจำนวนมากในด้านฟิกฮ์ ตัฟซีร หะดีษ กะลาม และริญาล จนได้รับสถานะแห่งมัรญิอียะฮ์ของชีอะฮ์
ภายหลังการถึงแก่กรรมของท่านในปี ฮ.ศ. 460 นะญัฟได้กลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางทางวิชาการและการศึกษาที่ใหญ่ที่สุดของชีอะฮ์อิมามียะฮ์ และนักศึกษาจากทั่วดินแดนอิสลามต่างเดินทางมายังเมืองนี้เพื่อศึกษาเล่าเรียน
บรรดามัรญิอ์ทางศาสนาและนักปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่ได้ก่อตั้งโรงเรียนจำนวนมากในย่านเก่าแก่ของนะญัฟ โดยเฉพาะในลานศักดิ์สิทธิ์อาละวีและมัดรอซะฮ์ฆอเราะวี จากโรงเรียนเหล่านี้ มีนักวิชาการ มุจญ์ตะฮิด และนักคิดผู้โดดเด่นหลายพันคนถือกำเนิดขึ้น ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการผลักดันความรุ่งเรืองทางวิชาการและวัฒนธรรมของเมือง
นอกเหนือจากกิจกรรมทางศาสนาแล้ว นะญัฟยังเป็นพื้นที่สำคัญของบรรณารักษ์ กวี นักเขียน และนักปราศรัย ซึ่งการมีส่วนร่วมของบุคคลเหล่านี้ยิ่งเพิ่มพูนความมั่งคั่งทางวิชาการและวัฒนธรรมของนครแห่งนี้
ห้องสมุดต่าง ๆ; คลังทรัพย์อันมั่งคั่งและทรงคุณค่าของนะญัฟ
นะญัฟมีชื่อเสียงอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากบรรยากาศทางวิชาการอันมั่งคั่ง และการมีอยู่ของคลังหนังสือและห้องสมุดจำนวนมากที่เต็มไปด้วยต้นฉบับลายมืออันล้ำค่าและผลงานทรงคุณค่า
ห้องสมุดและต้นฉบับเหล่านี้เปิดให้นักปราชญ์ นักวรรณกรรม และผู้สนใจด้านวัฒนธรรมเข้าถึงได้ โดยในบรรดาสถานที่เหล่านี้ ห้องสมุด “เราเฎาะฮ์ ฮัยดะรียะฮ์” มีสถานะพิเศษ
คลังความรู้เช่นนี้เป็นภาพสะท้อนอย่างชัดเจนถึงความสำคัญทางวิชาการและอารยธรรมของนะญัฟท่ามกลางศูนย์กลางต่าง ๆ ของโลกอิสลาม
นอกจากนี้ ความคึกคักของตลาดหนังสือและความรุ่งเรืองของกิจกรรมทางปัญญาในนครนะญัฟ อัลอัชรอฟ ยังเป็นพื้นฐานให้เกิดการก่อตั้งโรงพิมพ์และวารสารจำนวนมากในช่วงต้นศตวรรษที่ 14 แห่งฮิจเราะฮ์
วารสารภาษาอาหรับฉบับแรกของอิรักในชื่อ “อัลอิลม์” ซึ่งมี “อัลลามะฮ์ มุฮัมมัดอะลี ฮิบะตุลดีน ชะฮ์ริสตานี” เป็นบรรณาธิการ ได้รับการตีพิมพ์ในปี ฮ.ศ. 1328
ตลอดประวัติศาสตร์ นะญัฟเป็นศูนย์กลางของการเผยแพร่ความรู้และความคิดอิสลาม และเป็นแหล่งกำเนิดของมัรญิอียะฮ์ชีอะฮ์มาโดยตลอด เมืองนี้แบกรับภารกิจแห่งการชี้นำทางศาสนาและวิชาการมาเกือบหนึ่งพันปี และยังคงเป็นจุดหมายของนักศึกษาและนักวิจัยจากทั่วโลก ทุกปีมีนักปราชญ์และมุจญ์ตะฮิดจำนวนหลายสิบคนสำเร็จการศึกษาจากที่นี่ และออกไปเผยแพร่วัฒนธรรมและองค์ความรู้ของอะฮ์ลุลบัยต์ (ขอความสันติจงมีแด่พวกท่าน) ไปยังทุกมุมโลก
นะญัฟในยุคแห่งการปรากฏตัว
เป็นที่ทราบกันดีว่า บรรดาอิมามผู้บริสุทธิ์จากบาปและความผิดพลาด (ขอความสันติจงมีแด่พวกท่าน) ได้ให้ความสำคัญเป็นพิเศษต่อแผ่นดินอิรัก
ท่านอะมีรุลมุอ์มินีน อะลี (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ทราบถึงสถานะอันสูงส่งและความสำคัญของนครนะญัฟ ด้วยเหตุนี้ ในปี ฮ.ศ. 36 ท่านจึงย้ายเมืองหลวงแห่งคิลาฟะฮ์อิสลามจากมะดีนะฮ์อันเจิดจรัสมายังกูฟะฮ์
ความสำคัญนี้ยังดำเนินต่อไปในยุคของอิมามท่านอื่น ๆ (ขอความสันติจงมีแด่พวกท่าน) เพื่อแสดงให้เห็นว่าอิรักมีสถานะอันพิเศษและโดดเด่นในแผนการแห่งพระผู้เป็นเจ้า ทั้งในด้านภูมิศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรม ซึ่งตามแผนการนี้ แผ่นดินอันจำเริญแห่งนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นของการเคลื่อนไหวของท่านอิมามมะฮ์ดีผู้ได้รับการสัญญาไว้ (ขออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงเร่งการปรากฏตัวอันทรงเกียรติของท่าน) เพื่อปลดปล่อยมนุษยชาติจากความอยุติธรรมและการกดขี่ และสถาปนารัฐแห่งสัจธรรมและความยุติธรรมของพระผู้เป็นเจ้า
รายงานเกี่ยวกับสิ่งเร้นลับจากอะฮ์ลุลบัยต์ (ขอความสันติจงมีแด่พวกท่าน) พร้อมด้วยหลักฐานทางประวัติศาสตร์และจิตวิญญาณต่าง ๆ ชี้อย่างชัดเจนว่า ในยุคแห่งการปรากฏตัวของอิมามมะฮ์ดี อิรักจะเป็นแหล่งกำเนิดและฐานหลักของแผนการแห่งอะฮ์ลุลบัยต์ (ขอความสันติจงมีแด่พวกท่าน) มิใช่แผ่นดินอื่น
ในยุคนั้น ท่านอิมามมะฮ์ดี เจ้าของกาลเวลา (ขออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงเร่งการปรากฏตัวอันทรงเกียรติของท่าน) จะทรงกำหนดกูฟะฮ์แห่งอะลีเป็นเมืองหลวงของรัฐบาลที่ได้รับการสัญญาไว้ และด้วยเหตุนี้ จากนครนะญัฟ อัลอัชรอฟ ด้วยความร่วมมือของประชาชนผู้เหมาะสมและผู้ติดตามที่ซื่อสัตย์ ธงแห่งอิสลามบริสุทธิ์ของมุฮัมมัด (ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรและสันติแด่ท่านและวงศ์วานของท่าน) จะถูกชูขึ้นและแผ่ขยายไปทั่วโลก
“เชค มุฮัมมัด บิน อิบรอฮีม อันนุอ์มานี” ได้รายงานตามสายรายงานของตนจาก อบูฮัมซะฮ์ อัษษุมาลี ว่า อิมามมุฮัมมัด อัลบากิร (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า:
“โอ้ษาบิต! ประหนึ่งว่าฉันกำลังมองเห็นกออิมแห่งอะฮ์ลุลบัยต์ของฉันปรากฏอยู่บนที่สูงแห่งนะญัฟของพวกเจ้า” แล้วท่านชี้ไปยังกูฟะฮ์ “เมื่อท่านปรากฏขึ้นที่นะญัฟ ท่านจะชูธงของศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรและสันติแด่ท่านและวงศ์วานของท่าน) และเมื่อธงนั้นถูกชูขึ้น บรรดามลาอิกะฮ์แห่งบัดร์จะลงมาหาท่าน”
อบูฮัมซะฮ์ถามว่า: “ธงของศาสนทูตแห่งอัลลอฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงประทานพรและสันติแด่ท่านและวงศ์วานของท่าน) คืออะไร?”
อิมามตอบว่า: “เสาของมันมาจากเสาแห่งบัลลังก์ของอัลลอฮ์และพระเมตตาของพระองค์ ส่วนที่เหลือมาจากความช่วยเหลือของพระผู้เป็นเจ้า ธงนั้นจะไม่มุ่งไปยังสิ่งใด เว้นแต่อัลลอฮ์จะทรงทำลายสิ่งนั้น”
เขาถามว่า: “ธงนี้ถูกเก็บรักษาอยู่กับพวกท่านจนกว่ากออิม (ขออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงเร่งการปรากฏตัวอันทรงเกียรติของท่าน) จะนำมันขึ้นมา หรือจะมีผู้ใดนำมาให้ท่าน?”
อิมามตอบว่า: “จะมีผู้นำมาให้ท่าน”
เขาถามว่า: “ใครเป็นผู้นำมา?”
อิมามตอบว่า: “ญิบรออีล”
อิมามฮะซัน อัลอัสกะรี (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ยังได้กล่าวถึงการเร้นกายของบุตรชายของท่าน คืออิมามมะฮ์ดี (ขออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงเร่งการปรากฏตัวอันทรงเกียรติของท่าน) ว่า:
“ท่านจะมีช่วงเวลาแห่งการเร้นกาย ซึ่งบรรดาผู้ไม่รู้จะสับสนอยู่ในนั้น บรรดาผู้ยึดมั่นในความเท็จจะพินาศ และผู้ที่เจาะจงเวลาแห่งการปรากฏตัวจะเป็นผู้กล่าวเท็จ จากนั้นท่านจะปรากฏตัว และประหนึ่งว่าฉันกำลังมองเห็นธงสีขาวโบกสะบัดอยู่เหนือศีรษะของท่าน ณ นะญัฟแห่งกูฟะฮ์”
ท่านอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ได้กล่าวอธิบายถึงคุณลักษณะของท่านกออิม (ขออัลลอฮ์ผู้ทรงสูงส่งทรงเร่งการปรากฏตัวอันทรงเกียรติของท่าน) ว่า:
“ประหนึ่งว่าฉันกำลังมองเห็นท่านเดินทางจากวาดีอัสสลามไปยังมัสยิดสะฮ์ละฮ์ บนม้าสีขาวที่มีเครื่องหมายบริเวณหน้าผากและขาทั้งสี่ ด้วยความสง่างาม ขณะวิงวอนและกล่าวว่า:
لا إله إلا الله، حقاً و یقیناً؛ لا إله إلا الله، ایماناً و صدقاً؛ لا إله إلا الله، تعبدا و رقا.» ความว่า “ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ อย่างแท้จริงและด้วยความเชื่อมั่น ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ ด้วยศรัทธาและความสัตย์จริง ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮ์ ด้วยการเคารพภักดีและการเป็นบ่าวรับใช้ของพระองค์”
มีรายงานอันน่าสนใจว่า วันหนึ่ง “มุฟัฎฎ็อล บิน อุมัร” ได้ถามอิมามญะอ์ฟัร อัศศอดิก (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ว่า:
“โอ้อิมามแห่งสัจธรรม บ้านของอิมามมะฮ์ดีและสถานที่ชุมนุมของบรรดาผู้ศรัทธาจะอยู่ที่ใด?”
อิมามตอบว่า:
“ศูนย์กลางการปกครองของท่านคือกูฟะฮ์ สถานที่พิพากษาของท่านคือมัสยิดญามิอ์แห่งกูฟะฮ์ บัยตุลมาลและสถานที่แบ่งทรัพย์สินที่ได้มาคือมัสยิดสะฮ์ละฮ์ และสถานที่สำหรับความสงบและการปลีกวิเวกของท่านคือเนินสีขาวแห่งนะญัฟ”
มุฟัฎฎ็อลถามอีกว่า:
“บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหมดจะอยู่ในกูฟะฮ์หรือ?”
อิมามตอบว่า:
“ใช่ ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ จะไม่มีผู้ศรัทธาคนใดเหลืออยู่ เว้นแต่เขาจะอยู่ในกูฟะฮ์หรือบริเวณโดยรอบ มูลค่าที่ดินจะสูงขึ้นอย่างมาก จนพื้นที่เล็ก ๆ แห่งหนึ่งถูกซื้อขายด้วยราคามหาศาล
พื้นที่ของกูฟะฮ์จะขยายออกไปถึง 54 ไมล์ และพระราชวังต่าง ๆ ของเมืองจะทอดยาวไปจนถึงกัรบะลาอ์ อัลลอฮ์จะทรงทำให้กัรบะลาอ์เป็นศูนย์กลางและที่พึ่งพิง ซึ่งบรรดามลาอิกะฮ์และผู้ศรัทธาจะเดินทางไปมา ณ ที่นั้น
พระองค์จะทรงกำหนดสถานะอันสูงส่งและความจำเริญอันยิ่งใหญ่ให้แก่สถานที่นั้น จนถึงขั้นว่า หากผู้ศรัทธาคนหนึ่งยืนอยู่ที่นั่นและขอสิ่งหนึ่งจากอัลลอฮ์ พระองค์จะทรงประทานแก่เขาเทียบเท่ากับทรัพย์สินของโลกถึงหนึ่งพันเท่า”
แหล่งอ้างอิง:
เรียบเรียงจากหนังสือ “ตารีค อัลมัรก็อด อัลอะละวี อัลมุเฏาะฮ์ฮัร”