เหตุใดนครนะญัฟ อัลอัชรอฟจึงเป็นที่รู้จักในฐานะเมืองแห่งมัสยิด
นครนะญัฟ อัลอัชรอฟเป็นที่รู้จักจากจำนวนมัสยิดอันมากมาย แล้วในบรรดามัสยิดที่ตั้งอยู่ในนครศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้ มัสยิดใดเก่าแก่ที่สุด? “อับดุลฮาดี อิบรอฮีมี” สมาชิกคณะกรรมการบริหารฮะรัมศักดิ์สิทธิ์อาละวี และผู้เชี่ยวชาญด้านอาคารประวัติศาสตร์และโบราณสถานในลานศักดิ์สิทธิ์ของอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ได้อธิบายเกี่ยวกับเรื่องนี้ว่า:
นครนะญัฟ อัลอัชรอฟเป็นมหานครอิสลามและศูนย์กลางทางศาสนา โดยมีมัสยิดและฮุเซนียะฮ์กระจายอยู่ตามตรอกซอกซอยทั่วเขตเมืองเก่าของนะญัฟ มัสยิดและฮุเซนียะฮ์เหล่านี้ตั้งอยู่ภายในเขต 4 ย่านที่มีชื่อเสียงของเมืองเก่า ได้แก่ “มิชรอก บะรอก อิมาเราะฮ์ และฮุวัยช์”
นอกเหนือจากสิ่งที่กล่าวมาแล้ว ยังมีเหตุผลสำคัญอีกประการหนึ่งที่อธิบายได้ว่าเหตุใดจึงมีมัสยิดกระจายอยู่เป็นจำนวนมากในนครนะญัฟ อัลอัชรอฟ กล่าวคือ ในอดีต บรรดามัรญิอ์ตักลีดและนักวิชาการศาสนาผู้มีชื่อเสียงมักไม่จัดนมาซญะมาอะฮ์ภายในลานศักดิ์สิทธิ์ของอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) หรือภายในสุสานอันศักดิ์สิทธิ์ของท่าน เนื่องจากพวกเขาถือว่าการกระทำเช่นนั้นอาจสร้างข้อจำกัดแก่บรรดาผู้มาเยือนเพื่อซิยาเราะฮ์
ตัวอย่างเช่น “เชค ญะอ์ฟัร กาชิฟ อัลฆิฏออ์” ได้ระบุไว้อย่างชัดเจนในหนังสือของท่านชื่อ “กัชฟุลฆิฏออ์” ว่า “การจัดนมาซญะมาอะฮ์ภายในลานศักดิ์สิทธิ์ของอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ถือเป็นการละเมิดสิทธิของบรรดาผู้มาเยือนเพื่อซิยาเราะฮ์!”
อย่างไรก็ตาม บุคคลเหล่านี้ล้วนเป็นวิชาการศาสนาและมุจญ์ตะฮิดที่มีทัศนะเฉพาะของตนเอง แต่แนวคิดดังกล่าวส่งผลให้ในอดีต บรรดามัรญิอ์และวิชาการศาสนาต่างมีมัสยิดเฉพาะของตนอยู่ในทั้ง 4 ย่านของนครนะญัฟ อัลอัชรอฟ และใช้สถานที่เหล่านั้นประกอบนมาซของตน ขณะเดียวกัน มัสยิดเหล่านี้ยังเป็นสถานที่สำหรับจัดการเรียนการสอนในสถาบันศาสนศึกษาเฮาซะฮ์ของบรรดาวิชาการศาสนาเหล่านั้นอีกด้วย

มัสยิดที่มีชื่อเสียงและเก่าแก่ที่สุดในนครนะญัฟ อัลอัชรอฟ
หากต้องการกล่าวถึงมัสยิดที่มีชื่อเสียงและเก่าแก่ที่สุดใน 4 ย่านของนครนะญัฟ อัลอัชรอฟ จำเป็นต้องเริ่มจากย่านที่เก่าแก่ที่สุด นั่นคือย่านมิชรอก
ในบรรดามัสยิดที่เก่าแก่ที่สุดทั่วเขตเมืองเก่า และโดยเฉพาะในบริเวณย่านมิชรอก — โดยไม่นับมัสยิดที่ผนวกรวมอยู่กับลานศักดิ์สิทธิ์ของอะมีรุลมุอ์มินีน (ขอความสันติจงมีแด่ท่าน) ได้แก่ มัสยิดอัรรออ์ส มัสยิดอิมรอน ชาฮีน และมัสยิดค็อฎรออ์ — ต้องกล่าวถึงมัสยิดของมัรญิอ์ผู้ทรงเกียรติ “อบูญะอ์ฟัร อัฏฏูซี” โดยอบูญะอ์ฟัร อัฏฏูซีถึงแก่กรรมในปี ฮ.ศ. 460
มัสยิดที่เก่าแก่เป็นอันดับสองของนครนะญัฟ อัลอัชรอฟตั้งอยู่ในย่านบะรอก คือมัสยิด “ฏุร็อยฮี” มัสยิดแห่งนี้ได้รับการเรียกตามนามของมัรญิอ์ผู้ทรงเกียรติแห่งยุคสมัยของท่าน คือ “มุฮักกิก เชค ฟัครุดดีน ฏุร็อยฮี” ซึ่งถึงแก่กรรมในปี ฮ.ศ. 1085 บางทัศนะระบุว่ามัสยิดแห่งนี้มีประวัติย้อนหลังไปไกลกว่านั้น และเชื่อมโยงกับ “มุฮักกิก อัลกะรอกี” ซึ่งถึงแก่กรรมในปี ฮ.ศ. 940
ในย่านอิมาเราะฮ์ มีมัสยิดเก่าแก่และมีชื่อเสียงอยู่สองแห่ง แห่งแรกคือ มัสยิดญะวาฮิรี ซึ่งก่อตั้งโดยมัรญิอ์ผู้ทรงเกียรติ “เชค มุฮัมมัด ฮะซัน” เจ้าของหนังสือ “ญะวาฮิร” โดยท่านถึงแก่กรรมในปี ฮ.ศ. 1264
มัสยิดแห่งที่สองในย่านนี้คือ มัสยิดกาชิฟ อัลฆิฏออ์ ซึ่งก่อตั้งโดยมัรญิอ์ตักลีด “เชค มูซา อาล กาชิฟ อัลฆิฏออ์” ท่านถึงแก่กรรมในปี ฮ.ศ. 1331 และเป็นบุตรของมัรญิอ์ผู้ทรงเกียรติ เชค ญะอ์ฟัร อาล กาชิฟ อัลฆิฏออ์ ผู้ยิ่งใหญ่
บริเวณปลายย่านฮุวัยช์ เป็นที่ตั้งของ มัสยิดฮินดี มัสยิดแห่งนี้สร้างขึ้นในยุคของ “อัลลามะฮ์ เชค ฮุเซน นะญัฟ” ซึ่งถึงแก่กรรมในปี ฮ.ศ. 1251 และในช่วงหลัง มัรญิอ์ผู้ทรงเกียรติ “ซัยยิด มุห์ซิน ฮะกีม” ได้ดำเนินการขยายและบูรณะมัสยิดแห่งนี้
มัสยิดอีกแห่งหนึ่งที่มีชื่อเสียงคือ มัสยิด “อันศอรี” ซึ่งเป็นที่รู้จักในชื่อ มัสยิด “ชาวเติร์ก” ด้วย มัสยิดนี้ก่อตั้งโดยมัรญิอ์ผู้ทรงเกียรติ “เชค มุรตะฎอ อันศอรี” ซึ่งถึงแก่กรรมในปี ฮ.ศ. 1281
มัสยิดเหล่านี้ถือเป็นมัสยิดสำคัญและเก่าแก่ที่สุดในเขตเมืองเก่าของนะญัฟ ดังที่เห็นได้ว่า มัสยิดเหล่านี้ล้วนได้รับการก่อตั้งโดยบรรดามัรญิอ์แห่งชุมชนชีอะฮ์ในยุคสมัยนั้น